Không ít nhà đầu tư mới bước vào thị trường với một mục tiêu rất rõ ràng: “thắng càng nhiều lệnh càng tốt”. Tuy nhiên, thực tế mà Công ty Cổ phần Đầu tư MGI thường xuyên quan sát trong quá trình tư vấn là: nhiều tài khoản có tỷ lệ thắng cao nhưng vẫn thua lỗ nặng. Nguyên nhân nằm ở việc nhầm lẫn giữa thắng nhiều và kiếm được tiền. Để tồn tại và phát triển bền vững, nhà đầu tư cần hiểu rõ sự khác biệt giữa tư duy win rate và tư duy risk/reward – nền tảng mà các trader chuyên nghiệp luôn ưu tiên.
Win rate là gì và vì sao dễ gây ảo tưởng
Win rate (tỷ lệ thắng) là tỷ lệ số giao dịch có lợi nhuận trên tổng số giao dịch. Ví dụ, một nhà đầu tư thực hiện 10 lệnh, trong đó có 7 lệnh lãi thì win rate là 70%. Nghe qua, con số này có vẻ rất hấp dẫn, đặc biệt với những người mới tham gia thị trường.
Theo kinh nghiệm từ MGI, win rate cao thường mang lại cảm giác an toàn và tự tin, khiến nhà đầu tư tin rằng chiến lược của mình đang “đúng”. Tuy nhiên, win rate không phản ánh quy mô lợi nhuận và thua lỗ của từng giao dịch. Một chiến lược có thể thắng nhiều lần với lợi nhuận nhỏ, nhưng chỉ cần một lần thua lớn cũng đủ xóa sạch toàn bộ thành quả trước đó.
Chính vì vậy, win rate rất dễ tạo ra ảo tưởng kiểm soát. Nhà đầu tư tập trung vào việc “không được thua” thay vì đặt câu hỏi quan trọng hơn: mỗi lần thắng tôi được bao nhiêu, và mỗi lần thua tôi mất bao nhiêu?
Risk/reward là gì? Cách nhìn của trader chuyên nghiệp
Risk/reward (tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận) là thước đo so sánh giữa mức lỗ tối đa chấp nhận được và lợi nhuận kỳ vọng của một giao dịch. Ví dụ, nếu bạn chấp nhận rủi ro 1 đồng để kỳ vọng kiếm được 3 đồng, thì tỷ lệ risk/reward là 1:3.
Theo MGI, đây mới là tư duy cốt lõi của các trader và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Thay vì cố gắng thắng thật nhiều, họ tập trung vào việc đảm bảo rằng mỗi giao dịch có tỷ lệ lời/lỗ đủ tốt. Điều này cho phép họ vẫn có lợi nhuận ngay cả khi win rate không cao.
Trong thực tế, một chiến lược có win rate chỉ 40–50% nhưng duy trì risk/reward tốt vẫn có thể tạo ra lợi nhuận bền vững. Đây cũng là lý do vì sao MGI luôn nhấn mạnh việc xác định điểm cắt lỗ và mục tiêu lợi nhuận ngay từ trước khi vào lệnh.
So sánh hai tư duy trong thực tế giao dịch
Sự khác biệt giữa hai tư duy này thể hiện rất rõ trong hành vi giao dịch. Nhà đầu tư theo tư duy win rate thường có xu hướng giữ lệnh lỗ quá lâu với hy vọng “gỡ lại”, trong khi chốt lời rất sớm vì sợ mất thành quả. Điều này dẫn đến nghịch lý: nhiều lệnh thắng nhỏ nhưng chỉ cần vài lệnh thua lớn là tài khoản suy giảm nhanh chóng.
Ngược lại, những nhà đầu tư theo tư duy risk/reward chấp nhận thua lỗ như một phần tất yếu của cuộc chơi. Họ không cố né tránh thua lỗ, mà kiểm soát nó trong giới hạn cho phép. Đây là yếu tố giúp nhà đầu tư giữ được tâm lý ổn định và tuân thủ kỷ luật dài hạn.
Sự khác biệt này cũng ảnh hưởng đến cách xây dựng chiến lược trading. Với tư duy risk/reward, mỗi giao dịch đều được xem như một “canh bạc xác suất”, trong đó điều quan trọng không phải là thắng từng lệnh, mà là tổng thể chuỗi giao dịch có lợi thế hay không.
Vì sao tỷ lệ lời/lỗ quan trọng hơn số lần thắng
Trong dài hạn, thị trường không thưởng cho người thắng nhiều nhất, mà thưởng cho người quản lý rủi ro tốt nhất. Đây là triết lý mà Đầu tư MGI luôn truyền tải đến nhà đầu tư. Một chiến lược có risk/reward tốt giúp nhà đầu tư tồn tại đủ lâu để tận dụng lợi thế của mình.
Ví dụ, nếu bạn có win rate 50% với risk/reward 1:2, sau 10 lệnh, ngay cả khi thắng 5 và thua 5, bạn vẫn có lợi nhuận. Ngược lại, win rate 80% nhưng risk/reward chỉ 1:0,5 có thể dẫn đến thua lỗ nếu chỉ cần vài lệnh sai.
Việc tập trung vào tỷ lệ lời/lỗ cũng giúp nhà đầu tư tránh được những quyết định cảm tính. Khi mỗi giao dịch đều được tính toán trước mức rủi ro, nhà đầu tư không còn bị cuốn theo cảm xúc thắng – thua ngắn hạn. Đây chính là nền tảng của quản lý vốn và quản trị rủi ro luôn coi trọng.
Chuyển đổi tư duy: từ thắng nhiều sang thắng đúng
Một trong những bước chuyển khó nhất với nhà đầu tư mới là chấp nhận việc thua lỗ có kiểm soát. Theo MGI , đây là dấu mốc quan trọng để phân biệt giữa người “chơi chứng khoán” và người “đầu tư nghiêm túc”.
Thay vì hỏi “lệnh này có chắc thắng không?”, nhà đầu tư nên đặt câu hỏi “nếu sai, tôi mất bao nhiêu và có chấp nhận được không?”. Khi tư duy này được hình thành, win rate không còn là áp lực, mà chỉ là một biến số trong hệ thống giao dịch.
Win rate cao có thể mang lại cảm giác an toàn, nhưng chỉ tư duy risk/reward mới giúp nhà đầu tư tồn tại và tăng trưởng bền vững trên thị trường. Hiểu đúng risk reward là gì và áp dụng nó một cách kỷ luật sẽ giúp nhà đầu tư kiểm soát rủi ro, ổn định tâm lý và nâng cao hiệu quả đầu tư dài hạn. Với vai trò đồng hành chiến lược, MGI hướng tới việc giúp nhà đầu tư xây dựng tư duy đúng ngay từ đầu – không chạy theo số lần thắng, mà tập trung vào lợi thế dài hạn trên thị trường.
